Telefon od „pracownika banku" lub „wnuczka" — jak bezpiecznie zakończyć podejrzaną rozmowę
Dzwoni telefon. Ktoś mówi, że jest z twojego banku — albo że to twój wnuk i ma poważny kłopot. Serce zaczyna bić szybciej. To dokładnie ten moment, na który liczą oszuści. Ten poradnik pokaże ci krok po kroku, co robić podczas takiej rozmowy. Da się to zrobić spokojnie — obiecuję. Nie musisz być ekspertem od telefonów. Wystarczy znać kilka prostych zasad.
Czym to się różni od fałszywego SMS-a?
W innym poradniku pisałam o fałszywych wiadomościach SMS i e-mail, czyli o phishingu. Tutaj chodzi o coś innego — o żywą rozmowę telefoniczną. Fachowo nazywa się to vishingiem (od słów „voice" i „phishing"), ale ta nazwa nie jest ważna. Ważne jest to, że po drugiej stronie słuchawki jest prawdziwy człowiek, który stara się cię zdenerwować albo wystraszyć, żebyś działał szybko, bez zastanowienia. To jego jedyna broń.
Dwa najczęstsze scenariusze
Pierwszy to oszustwo „na pracownika banku". Dzwoniący przedstawia się jako konsultant z działu bezpieczeństwa. Mówi, że na twoim koncie dzieje się coś niepokojącego, i prosi, żebyś „dla bezpieczeństwa" przelał oszczędności na inne, „bezpieczne konto", albo podał kod, który zaraz dostaniesz SMS-em.
Drugi to oszustwo „na wnuczka" — czasem też „na policjanta". Dzwoniący mówi zdenerwowanym głosem, że jest twoim wnukiem, miał wypadek i pilnie potrzebuje gotówki. Czasem przekazuje słuchawkę rzekomemu „policjantowi", który potwierdza tę historię. To wciąż ten sam oszust albo jego wspólnik.
Ważna uwaga: numer na ekranie telefonu może wyglądać jak prawdziwy numer twojego banku. Oszuści potrafią się pod niego „podszyć" — sprawić, że na wyświetlaczu pokaże się inny numer niż ten, z którego naprawdę dzwonią. Sam numer na ekranie niczego więc nie udowadnia.
Co robić, gdy odbierzesz taki telefon — krok po kroku
- Słuchaj spokojnie, ale nie podawaj żadnych danych — ani numeru karty, ani kodu, ani hasła.
- Zapytaj dzwoniącego o jego imię, nazwisko i numer placówki, w której rzekomo pracuje.
- Powiedz na głos: „Oddzwonię za chwilę".
- Odłóż słuchawkę — albo wciśnij czerwoną ikonę na ekranie telefonu, która kończy połączenie.
- Odczekaj minutę, zanim wybierzesz kolejny numer — czasem oszust nie rozłącza się ze swojej strony i czeka z fałszywym sygnałem.
- Znajdź numer infolinii wydrukowany na odwrocie swojej karty płatniczej.
- Zadzwoń pod ten numer i zapytaj, czy bank rzeczywiście próbował się z tobą skontaktować.
Jeśli rozmówca naciska, podnosi głos albo grozi, że „stracisz wszystkie pieniądze, jeśli się rozłączysz" — to najpewniejszy znak oszustwa. Prawdziwy pracownik banku nigdy tak nie zareaguje na prośbę o oddzwonienie.
A jeśli dzwoni „wnuczek" w potrzebie?
Zasady są podobne, ale dochodzi jeden ważny element — sprawdzenie, czy to naprawdę twój wnuk.
- Nie wysyłaj ani nie przekazuj żadnych pieniędzy w trakcie tej rozmowy.
- Zadaj pytanie, na które odpowiedź zna tylko prawdziwy wnuk — na przykład imię jego pierwszego nauczyciela.
- Powiedz, że oddzwonisz na znany ci numer wnuczka.
- Rozłącz się.
- Zadzwoń na numer wnuczka zapisany wcześniej w twoim telefonie albo do jego rodziców.
Jak brzmi taki fałszywy telefon w praktyce
Oszust może mówić tak: „Dzień dobry, dzwonię z działu bezpieczeństwa banku. Zauważyliśmy próbę nieautoryzowanej transakcji na pani koncie. Żeby ochronić pieniądze, musi pani teraz przelać środki na konto techniczne". To zawsze jest oszustwo. Żaden prawdziwy pracownik banku nigdy nie poprosi cię o przelew na „bezpieczne konto" ani o kod SMS przez telefon.
Wersja „na wnuczka" brzmi inaczej, ale ma ten sam cel: „Babciu, to ja, miałem wypadek samochodem, potrzebuję teraz dwóch tysięcy złotych, proszę nie mów nic rodzicom". Pośpiech, silne emocje i prośba o dyskrecję — to trzy sygnały ostrzegawcze, które powinny cię zatrzymać.
Jedna zasada, która pokonuje każdego oszusta
Zapamiętaj jedną rzecz, a będziesz bezpieczny w niemal każdej sytuacji: rozłącz się i oddzwoń sam, korzystając z numeru, który już znasz — z odwrotu karty albo z zapisanych kontaktów. Nigdy nie korzystaj z numeru, który podał ci dzwoniący, nawet jeśli brzmi bardzo wiarygodnie.
Co zrobić, jeśli już podałeś dane lub wysłałeś pieniądze
Jeśli już podałeś kod SMS, hasło albo numer karty — to nie wstyd. Oszuści są bardzo dobrze przygotowani i potrafią oszukać nawet ostrożne osoby. Zadzwoń natychmiast pod numer infolinii z odwrotu karty i poproś o zablokowanie karty oraz konta. W nagłej sytuacji zadzwoń też pod numer alarmowy 112 i zgłoś sprawę na najbliższym komisariacie policji. Nigdy się nie obwiniaj — to oszust złamał prawo, nie ty. I zapamiętaj na zawsze: nigdy, pod żadnym pozorem, nie czytaj nikomu przez telefon kodu SMS — ani „pracownikowi banku", ani „policjantowi", ani nikomu innemu.
Jeśli zastanawiasz się nad kontem z powiadomieniami o każdej transakcji w czasie rzeczywistym, możesz porównać oferty kont osobistych na BankSorter.com — to dodatkowa warstwa ochrony.